Adelaide, Op. 46 

”Adelaide” là một lied cho giọng hát đơn ca cùng phần đệm piano do Ludvig van Beethoven sáng tác. Nó được viết vào khoảng 1795-1976 khi nhà soạn nhạc 25 tuổi và được xuất bản trong tập tác phẩm số 46 (Op. 46). Tác phẩm được viết ở giọng Si giáng trưởng cho giọng tenor hoặc soprano, mặc dù nó cũng được biểu diễn ở những phiên bản chuyển soạn cho những giọng khác. Lied này có thời gian biểu diễn khoảng 6 phút.

Ca từ của “Adelaide” là một bài thơ thời kỳ đầu lãng mạn bằng tiếng Đức do Friedrich von Matthisson (1761-1831) sáng tác. Bài thơ là lời thổ lộ nỗi khát khao dành cho một người con gái lý tưởng và hình như không thể với tới được.
Einsam wandelt dein Freund im Frühlingsgarten,
Mild vom lieblichen Zauberlicht umflossen,
Das durch wankende Blütenzweige zittert,
Adelaide!

In der spiegelnden Flut, im Schnee der Alpen,
In des sinkenden Tages Goldgewölken,
Im Gefilde der Sterne strahlt dein Bildnis,
Adelaide!

Abendlüfte im zarten Laube flüstern,
Silberglöckchen des Mais im Grase säuseln,
Wellen rauschen und Nachtigallen flöten:
Adelaide!

Einst, o Wunder! entblüht auf meinem Grabe
Eine Blume der Asche meines Herzens;
Deutlich schimmert auf jedem Purpurblättchen:
Adelaide!

Bạn em lẻ loi có thơ thẩn trong vườn Xuân,
Ánh diệu kỳ dịu dàng vây bủa
Mà những cành trổ hoa đu đưa làm run rẩy,
Ơi Adelaide!

Trong suối phản chiếu, trong tuyết núi non,
Trong những đám mây vàng của ngày dần tắt,
Trong những cánh đồng sao, bóng hình em tỏa sáng,
Ơi Adelaide!

Những làn gió đêm trong lá mềm vi vu,
Hoa chuông bạc tháng Năm ngân nga trong thảm cỏ,
Những con sóng rầm rì và sơn ca lanh lảnh :
Ơi Adelaide!

Một ngày, lạ sao ! từ mồ tôi sẽ mọc lên
Một đóa hoa từ tro tim tôi đó ;
Sẽ lập lòe trên từng tờ lá tía :
Ơi Adelaide!

Bài thơ rõ ràng là đã đánh trúng tình cảm của Beethoven, người mà cuộc đời riêng thường có nỗi khát khao về một người phụ nữ lý tưởng và không thể nào với tới được. Bức thư cám ơn mà Beethoven đã viết cho nhà thơ đã chứng tỏ cảm tình sâu sắc của ông đối với bài thơ này.
“Adelaide” được Artaria xuất bản ở Vienna, với lời đề tặng cho tác giả bài thơ. Rất lâu sau Beethoven mới đưa cho Matthison một bản sao lied này vì e rằng nhà thơ sẽ không thích nó. Song Matthison cảm thấy đây là lied hay nhất trong tất cả những lied phổ thơ ông. Trong số những lied do Beethoven sáng tác (thể loại thứ yếu của nhà soạn nhạc này), Adelaide là một trong những lied nổi tiếng nhất và cũng được lấy vào hợp tuyển nhiều nhất. Rất nhiều thính giả sẽ xem nó là một trong những tác phẩm hay nhất thời kỳ đầu của Beethoven. Lied này phổ biến ở thời của tác giả và đã được tái bản rất nhiều lần. Rất nhiều nghệ sỹ piano như Franz Liszt, Henri Cramer và Sigismond Thalberg đã soạn những phiên bản dành cho piano độc tấu dựa trên lied này. Ở thế kỷ 19, nhà phê bình Eduard Hanslick đã gọi Adelaide là “Lied độc nhất của Beethoven mà sự mất mát của nó sẽ để lại một khoảng trống trong đời sống tình cảm của dân tộc chúng ta.” Do đó thật dễ hiểu vì sao mà các lied cùng phổ bài thơ này của Matthison bởi các nhạc sỹ khác như Karl Philipp Emanuel Pilz, Vincenzo Righini, Franz Schubert, đều không nổi tiếng bằng.
Ngọc Anh (nhaccodien.info)