Für Elise,  tiếng Đức có nghĩa là Gửi Elise  là tên của bagatelle giọng La thứ, WoO 59, một tiểu phẩm cho piano độc tấu do Ludwig van Beethoven sáng tác vào khoảng năm 1810 khi ông 40 tuổi và đã xác lập được danh tiếng vững chắc là một trong những nhà soạn nhạc lớn nhất mọi thời đại. Ở Việt Nam, nó mang cái tên phổ biến là Thư gửi Elise.

 Những học giả và nhà phê bình về Beethoven không hoàn toàn chắc chắn ai là Elise. Giả thuyết có lý nhất là ban đầu Beethoven lấy tiêu đề tác phẩm của mình là “Für Therese”. Therese tên đầy đủ là Therese Malfatti von Rohrenbach zu Dezza (1792-1851) là người mà Beethoven có ý định kết hôn vào năm 1810. Cô là con gái của Jacob Malfatti von Rohrenbach (1769-1829), một thương gia người Vienna. Rõ ràng là Beethoven thường không may mắn khi có ý định tiến đến hôn nhân và Therese là một trong số vài người phụ nữ đã cự tuyệt lời cầu hôn của ông. Beethoven viết tác phẩm này khi ông đang làm thầy dạy piano cho Therese. Khi tác phẩm được xuất bản vào năm 1865, người phát hiện ra tiểu phẩm này, Ludwig Nohl, đã chép nhầm tiêu đề thành “Für Elise”. Việc nhầm lẫn này chắc do kiểu chữ viết tay “đẹp” một cách khủng khiếp của Beethoven. Bản thảo viết tay đã bị thất lạc. Tất nhiên đây chỉ là một trong những giả thuyết nhằm thỏa mãn trí tò mò của chúng ta mà thôi.

Một phỏng đoán khác về tiêu đề của tác phẩm cho rằng Elise là cái tên thường được sử dụng để chỉ một người yêu trong suốt cuộc đời Beethoven và tác phẩm được viết ra với ý định như một khúc ca chung cho mọi người yêu dấu. Tuy nhiên đây không phải là một cách giải thích phù hợp lắm. Elise bị chép nhầm hay là một tình yêu bí ẩn, hoặc là tên một người phụ nữ đã tạo cảm hứng cho sáng tác này của Beethoven, đó vẫn còn là một điều bí ẩn trong cuộc đời của nhà soạn nhạc đại tài này. Điều chúng ta chắc chắn là sau vài năm tác phẩm này được viết ra, Beethoven sửa chữa lại nó nhưng cho đến khi ông qua đời nó vẫn chưa được xuất bản.

Liệu có phải ý định của Beethoven là viết khúc nhạc theo những chữ cái của tên người yêu ông hay không ? Giai điệu nổi tiếng bắt đầu bằng những âm E – D# – E, hoặc một cách trùng âm E – Eb – E, mà trong tiếng Đức tương đương với E – Es – E, những chữ cái “mang kí hiệu âm” trong cái tên ThErESE hay EliSE.

Có lẽ đây là một trong những khúc nhạc cho piano nổi tiếng nhất thế giới. Nó là chất xúc tác và nguồn cảm hứng khiến rất nhiều người trở nên hứng thú với đàn piano. Ít nốt đầu tiên của nó đã được hầu hết những người có thể chơi đàn nhận ra ngay lập tức và cả phần thứ nhất của nó thường được dạy cho những học viên mới bắt đầu với piano. Số người có thể chơi toàn bộ bản nhạc này ít hơn một cách đáng kể bởi vì cách điều khiển ngón tay phức tạp và cảm xúc mà nó đỏi hỏi phải vượt qua ít nhiều thử thách.

Ngọc Anh (nhaccodien.info)