Âm nhạc: Leos Janácek
Libretto: Leos Janácek dựa theo vở kịch Người mẹ kế của nàng của Gabriela Preissová
Công diễn lần đầu: tại Brno Theater, Brno ngày 21/01/1904.
Nhân vật: Loại giọng
Jenůfa: Soprano
Laca Klemeň: Tenor
Števa Buryja: Tenor
Kostelnička Buryjovka: Mezzo-soprano
Tóm tắt nội dung
Màn 1. Ở một làng Moravia yên tĩnh, Jenufa lo lắng đợi tin xem người cô yêu là Steva có bị bắt đi quân dịch không, bởi vì cô đang mang trong bụng đứa con của anh. Người anh cùng cha khác mẹ của Steva, Laca thầm yêu Jenufa và cố gắng che giấu cảm xúc của mình bằng những lời chỉ trích công kích cô với bà của cô, người sở hữu nhà máy xay gần đó và với người đốc công của nhà máy. Cậu bé chăn cừu Jano bước vào, xúc động vì cậu biết đọc và cám ơn Jenufa vì đã dạy cậu. Chẳng bao lâu mọi người vỡ lẽ rằng Steva thoát khỏi nghĩa vụ quân sự và anh lảo đảo bước vào cùng các tân binh, các nhạc công và người làng, mọi người tham gia vào một vũ điệu hỗn loạn. Jenufa quẫn trí trước thái độ phóng túng của Steva. Tiếng huyên náo khiến người mẹ nuôi của Jenufa là Kostelnicka không hài lòng. Bà là một quả phụ nghiêm khắc có uy tín lớn về đạo đức, người mà cái tên gợi lên vị trí danh dự của bà trong nhà thờ mà bà phụng sự với vai trò một người giữ đồ thờ thánh. Nhớ đến người chồng say xỉn của mình, bà bảo Steva rằng anh có thể cưới Jenufa chỉ sau một năm bỏ được rượu chè. Bà Buryja đuổi mọi người đi, để lại Steva một mình với Jenufa. Anh nóng nảy trước lời cầu xin kết hôn của Jenufa. Sau khi anh bỏ đi, Laca trở lại, châm chọc Jenufa, rốt cuộc gây gổ với cô. Bị giằng xé giữa tình yêu và sự ghen tuông, anh đã rạch má cô bằng con dao gọt của mình. Cô chạy vào nhà và người hầu Barena nói đó là một tai nạn và người đốc công kết tội Laca cố ý làm hại Jenufa.
Màn 2.Trong lúc mọi người nghĩ cô đang làm người phục vụ ở Vienna. Jenufa vẫn trốn tại nhà và sinh hạ một bé trai. Người mẹ kế kiêu hãnh của cô không thể chịu được nỗi nhục và bí mật gửi cho Steva. Sau khi đưa cho cô gái thuốc ngủ, bà kể cho anh về đứa trẻ sơ sinh và quỳ gối trước anh, cầu xin anh cưới cô và nhận con mình. Nhưng anh từ chối lấy một cô dâu đã trở nên xấu xí hơn; thực tế là anh đã đính hôn với Karolka, con gái viên thị trưởng. Tiếp theo, sự quẫn trí của mẹ kế Jenufa chuyển sang Laca, người thiết tha được cưới cô gái nhưng khi nghe về đứa con của cô đã sửng sốt đến nỗi Kostelnicka trong khi thúc giục đã giả vờ là nó đã chết. Bà cảm thấy giờ chỉ còn một con đường cho cô. Đem theo đứa trẻ, bà đi về phía dòng suối lạnh giá của cối xay để dìm chết nó. Khi Jenufa thức giấc, cô cầu nguyện cho con mình nhưng mẹ kế của cô trở lại và bảo cô đã bị hôn mê trong hai ngày, trong lúc đó con của cô đã chết. Bà cũng kể với cô về đám cưới sắp đến của Steva. Laca trở lại, nhún nhường dâng bản thân mình cho Jenufa, người nhắc anh rằng cô không có cả gia tài lẫn danh dự. Laca nài nỉ cô yêu anh. Bị nỗi đau buồn chế ngự, cô đồng ý trở thành vợ anh.
Màn 3. Hai tháng sau, Jenufa sắp sửa kết hôn với Laca. Trong số các vị khách có viên thị trưởng và vợ ông – người để ý rằng Jenufa không đội vòng hoa trắng thông thường – và Steva cùng vị hôn thê đỏm dáng của anh ta, Karolka. Barena và một vài cô gái khác đem hoa đến và Bà Buryja ban phúc cho đôi trẻ. Đột nhiên, Jano chạy vào nói rằng một đứa trẻ sơ sinh bị dìm đã được tìm thấy trong dòng suối của cối xay đang tan băng. Kostelnicka trở nên cuồng loạn trong khi Jenufa nhận thấy đứa trẻ giống con trai mình. Mọi người bây giờ quay sang Jenufa nhưng Laca bảo vệ cô, và sự thú nhận từ người mẹ kế của của cô bất ngờ chấm dứt điều bí mật. Trước khi Kostelnicka bị dẫn đi để đối mặt với sự trừng phạt, Jenufa đã tha thứ cho người đàn bà gây ra đau khổ này. Rồi cô quay sang Laca và để nghị trả tự do cho anh. Một lần nữa anh lại khẳng định tình yêu của mình và bởi vì cô cũng đã yêu anh, họ để lại bi kịch đằng sau và bắt đầu một cuộc sống mới.
Ngọc Anh (nhaccodien.info) dịch